Liny  cz. 1

Liny cz. 1

Trudno sobie dzisiaj wyobrazić, że wspinanie w górach, jaskiniach czy ogródkach skalnych może się odbywać bez liny. Dla większości wspinaczy marka Mammut kojarzy się ze szwajcarskim producentem sprzętu wspinaczkowego, głównie z linami. Szeroki asortyment produktów z bardzo rozpoznawalnym logo, to czasy współczesne. 

A wszystko zaczęło się 155 lat temu, kiedy to firma została założona w 1862 roku przez Kaspara Tannera w Dintikon. Jako jedna z pierwszych wytwórni na świecie rozpoczęła, produkcję lin i powrozów. Na początku do przeróżnego stosowania, systematycznie rozwijała swój asortyment lin, by stać się jednym z najlepszych producentów lin alpinistycznych na świecie. W 1924 roku, po raz pierwszy na produktach pojawiło się logo z mamutem – jako symbol siły i wytrzymałości. Liny produkowano z surowców naturalnych, co ograniczało uzyskanie właściwych parametrów takich jak odporność na zerwanie i uszkodzenia mechaniczne. Od 1952 roku Mammut zaczął stosować przędzę nylonową jako podstawowy materiał do produkcji swoich lin. Ale rewolucję przyniósł rok 1958, kiedy to międzynarodowa już firma, dostarczyła na rynek „Mammut Everest” - pierwszą w historii linę zbudowaną z rdzenia i oplotu, lżejszą i wytrzymalszą od wszystkich poprzednich.

Od wielu lat firma Mammut systematycznie poszerza asortyment sprzętu i odzieży używany do aktywności w sportach wspinaczkowych i górskich.

Jest niewątpliwie, światowym liderem innowacyjności i jakości w segmencie lin wspinaczkowych. Technologia produkcji lin zawiera wiele nowatorskich rozwiązań, materiały użyte do wykonania są coraz bardziej dopracowane, słowem klasa sama w sobie. A zatem spójrzmy na ofertę lin sygnowanym takim oto logo

Asortyment lin i repsznurów produkowanych przez firmę jest pokaźny. Skoncentrujemy się zatem tylko na linach do asekuracji.

Liny dzielimy na:

Różnią się parametrami w pochłanianiu energii i popularnie rzecz mówiąc dynamicznością i to one decydują o ich przeznaczeniu. O ile oba typy lin mają podobną wytrzymałość na rozciąganie, to odporność na uszkodzenia mechaniczne znacznie większą mają liny statyczne.

Kluczowa różnica, która odpowiada za obszary zastosowania obu typów lin, to maksymalny procent wydłużenia i pochłaniania energii możliwy podczas normalnej eksploatacji. W speleologii rozciąganie się liny jest rzeczą niepożądaną, występują tam głównie obciążenia statyczne. Liny dynamiczne przeznaczone do wspinaczki mają za zadanie eliminowanie skutków odpadnięcia, pochłonięcie energii upadku przez ich rozciąganie. Mamy więc liny statyczne, używane przede wszystkim w speleologii, pracach wysokościowych i na ścianach wspinaczkowych na tak zwanych „wędkach” oraz liny dynamiczne stosowane we wspinaczce skalnej i działalności górskiej.

Pozostańmy przy linach używanych podczas szeroko rozumianej wspinaczki skalnej, górskiej oraz lodowej.

Przypomnijmy oznaczenia stosowane dla lin wspinaczkowych oraz ich przeznaczenie.

Lina pojedyncza

Lina używana jednotorowo w systemie asekuracyjnym. Średnica liny zawiera się w przedziale od 8.7 mm do 10.2 mm. Najbardziej popularny rodzaj liny użytkowana przez wspinaczy na ścianach wspinaczkowych oraz we wspinaczce sportowej, rzadziej w  górach i podczas wspinaczki tradycyjnej oraz lodowej.

Lina bliźniacza

To specyficzny rodzaj liny podwójnej - składa się z dwóch żył. W zamyśle miała być udogodnieniem dla wspinaczy łączących wspinanie wielowyciągowe z drogami sportowymi. Umożliwiała zjazdy na pełną długość posiadanej liny/ w odróżnieniu do liny pojedynczej/ po ukończeniu drogi. Podczas wspinania wymagane było zawsze prowadzenie jednotorowe, bez możliwości rozdzielania żył. Średnice poszczególnych żył liny bliźniaczej mają małą średnicę 6.9 mm - 7.22 mm mają też niższą wytrzymałość.

Właściwą asekuracje zapewniają wyłącznie przy prowadzeniu jednotorowym. tosowane we wspinaczce górskiej, wielowyciągowej. Obecnie prawie każda lina bliźniacza spełnia atest liny połówkowej.

UWAGA ! Lina bliźniacza bez certyfikatu liny połówkowej nie nadaję się do prowadzenia dwutorowego!

Lina połówkowa

Lina głównie przeznaczona do wspinaczki wysokogórskiej latem i zimą oraz tradycyjnej i lodowej. Opracowana z myślą o dwutorowym prowadzeniu asekuracji na drogach o skomplikowanym przebiegu jak trawersy, zmiana kierunku i kluczenie w terenie skalnym i lodowym. Średnica tych lin waha się od 7.5 mm do 8.5 mm.

Wybierając linę do zakupu kierujemy się określonymi preferencjami aktywności wspinaczkowej. Dobrze by było, abyśmy właściwie odczytali charakterystykę danej liny przed zakupem.

Oznaczenie lin

Poznajmy najważniejsze parametry lin opisane na etykiecie produktu.

UIAA falls / liczba rwań: Parametr określający maksymalną - bezpieczną liczbę rwań liny o współczynniku odpadnięcia (WO) o wartości 1.77,  jakie wytrzymała lina w laboratorium do całkowitego zerwania. Minimalna liczba rwań wynosi 5 dla lin pojedynczych i połówkowych oraz 12 dla bliźniaczych (dwie żyły). W normie PN-EN 892 zawarte są wymagania dotyczące metody badania lin dynamicznych (pojedynczych, podwójnych, bliźniaczych) o budowie rdzeniowej, stosowanych przez alpinistów i wspinaczy. Upraszczając, lina o dużej zadeklarowanej liczbie rwań jest bardziej wytrzymała w intensywnej eksploatacji. To jest oczywiście tylko wskazówka, bo każda lina podlega prawom fizyki.

Impact force / siła graniczna: To siła jaka zadziała na wspinacza przy locie o maksymalnym WO. Nie może ona przekroczyć wartości 12kN dla lin pojedynczych i bliźniaczych oraz 8kN dla lin połówkowych. Ale uwaga, siła graniczna to swoisty próg bezpieczeństwa, określony w normie dla danego typu lin, którego nie można przekroczyć podczas pierwszego udaru testowego, ze względu na wytrzymałość ciała ludzkiego.

Siła graniczna nie charakteryzuje w żadnym stopniu parametrów konkretnej liny! Jest to parametr charakteryzujący wytrzymałość organizmu człowieka na obciążenia udarowe.

Jej wartość daje w przybliżeniu poczucie jak bardzo lina jest dynamiczna - czyli pochłonie udar, a więc sprawi, że lot wyhamowany będzie bardziej miękko. Im wartość niższa tym lina jest bardziej dynamiczna - pochłonie więcej energii podczas upadku.

Siła graniczna podana na metce nowej liny dotyczy wyłącznie pierwszego odpadnięcia testowego. Norma EN 892 dla lin pojedynczych wymaga siły granicznej przy pierwszym odpadnięciu < 12 kN.

Sprawa nie jest jednak do końca prosta. Używana terminologia przez producentów wprowadza pewne zamieszanie. Używane określenie Impact force oznacza też siłę graniczną pierwszego uderzenia. Im jest niższa, tym większe prawdopodobieństwo, że przy kolejnych odpadnięciach.

Elongation in use / wydłużenie statyczne: Wydłużenie liny pod statycznym obciążeniem 80 kg. Jest ono limitowane dla lin pojedynczych i bliźniaczych – 7% długości całkowitej oraz 10% dla lin połówkowych.

Elongation at 1st fall / wydłużenie dynamiczne przy pierwszym obciążeniu: Podczas pierwszego testu na liczbę rwań, mierzy się o jaki procent wydłużyła się lina, absorbując upadek. Maksymalnie to 40%. Warto zaznaczyć, że wszystkie parametry są mierzone dla sytuacji ekstremalnych, o niskim prawdopodobieństwie wystąpienia w terenie.

W praktyce, wyniki zawsze będą niższe, choćby przez fakt, że badania nie uwzględniają amortyzującej pracy łańcucha asekuracyjnego.

Sheath slipage / przesuw oplotu względem rdzenia: Pod wpływem obciążenia (np. zjazdu, opuszczania wspinacza) oplot ulega lekkiej deformacji. Powoli pęcznieje, powstaje luźna strefa wokół rdzenia i tworzą się wypukłości miejscowe. W linach gdzie oplot nie jest połączony z rdzeniem liny takie niekorzystne zjawisko może mieć miejsce, stąd wartość ta jest wymagana. Norma EN 892 określa, że poślizg nie może przekraczać 40 mm przy rozciąganiu długości liny 1930 mm, tj. ± 1%.

W nowoczesnych konstrukcjach lin Mammut, oplot jest scalony z rdzeniem i nie dochodzi w nich do niepożądanego zjawiska przesuwu oplotu względem rdzenia.

 UIAA Water absorption /odporność na chłonięcie wody: Ten parametr związany jest ze szczególną technologią produkcji liny. Test stwierdza, ile wody, proporcjonalnie do własnej masy, zaabsorbuje lina.

Aby sprostać najwyższym standardom Mammut stworzył 2 wersje teflonowej impregnacji lin wspinaczkowych opatrzone etykietami:

Wersja Classic – bez impregnacji, to kombinacja niskiej wagi i dobrej ceny. Do zastosowania na ścianach wspinaczkowych, skałach do okazjonalnego stosowania. Produkt tzw. budżetowy. Przeciętnie uzyskuje w testach absorpcji wody wynik 46%.

 

Wersja Protect – posiada impregnowany oplot. Zabezpiecza powierzchniową warstwę liny, zapewniając w teście UIAA 36% absorpcji wody. Dodatkowo zapewnia  ok. 40% lepszą odporność na zużycie niż lina nie impregnowana, dodatkową zaletą jest fakt, że lina impregnowana, lepiej pracuje w przyrządach asekuracyjnych.

 Wersja Dry – impregnowany jest i oplot i rdzeń. Bezkompromisowe rozwiązanie dla najbardziej wymagających użytkowników. W testach UIAA na absorpcję wody uzyskuje zaledwie 1%, produkty z tą impregnacją wykazują ok. 50% większą odporność na zużycie niż liny nieimpregnowane.

Podsumowanie:

Znajomość wszystkich parametrów czy rodzajów wykończenia technologicznego nie jest sprawą najważniejszą, bardziej istotne jest właściwe korzystanie z liny. Mam nadzieję, że ten tekst przybliża nieco tematykę rodzajów i zastosowań każdej z wersji lin, bo ten materiał to początek cyklu o linach wspinaczkowych.

 

Tekst powyższy nie jest materiałem szkoleniowym. Autor nie ponosi odpowiedzialności za zdarzenia, które mogą mieć miejsce po zapoznaniu się z jego treścią.

                                          © Dariusz Porada

Kopiowanie, rozpowszechnianie, tekstów opublikowanych na stronie jest dozwolone jedynie pod warunkiem uzyskania wcześniejszej zgody właściciela serwisu.

Nowa kolekcja 2017/2018
bezpłatny katalog

Pobierz bezpłatny nowy katalog Mammut w formacie PDF. Katalog Mammut Winter 2017/2018
 

Pobierz katalog

Zapraszamy do
sklepów firmowych Mammut

Zapraszamy do naszych sklepów firmowych znajdujących się w Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Piasecznie, Sosnowcu, Warszawie, Wrocławiu i Zakopanem!

Znajdź sklep blisko siebie